Xưa nay thi cử.

Ngày 13/9/2005, trên Tuổi Trẻ Online có bài mấy trí thức Nông nghiệp, học hành gian dối, nhờ người ta thi hộ mà lấy bằng TS.
"Các TS Trần Tiến Hùng (Phó Giám đốc Sở KH-CN Thừa Thiên-Huế), Đoàn Hữu Thanh (Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu ứng dụng KH-CN TP Hải Phòng) bị cáo giác nhờ 2 nghiên cứu sinh khác ở Viện KH-NN thi hộ đầu vào môn tiếng Anh."
"TS Trần Văn Tuân - Phó Giám đốc Sở NN-PTNT Quảng Bình, bảo vệ luận án TS năm 2002, cũng bị cáo giác 7 môn thi có dấu hiệu tổ chức thi riêng hoặc đút bài thi vào sau."
"Trường hợp ông Lê Quốc Doanh (hiện là Phó Viện trưởng Viện KH-NN), tốt nghiệp thạc sĩ một ngành, làm luận án TS một ngành khác nhưng lại không phải học và thi 20 môn chuyên ngành trước khi bảo vệ luận án TS như quy định chung."
" Đặc biệt là trường hợp PGS-TS Nguyễn Huy Hoàng, Trưởng Phòng Đào tạo sau ĐH - Viện KH-NN. Đối chiếu với những quy định chung thì việc ông Hoàng trở thành phó TS (nay là TS) và PGS có những điểm không bình thường. Ông Hoàng tốt nghiệp ĐH một ngành, làm luận án phó TS một ngành khác, theo quy chế của Bộ GD-ĐT, ông Hoàng phải học một số môn học bổ sung với số lượng khoảng 1.000 tiết. Nhưng ông Hoàng đã không học mà vẫn được bảo vệ luận án. Năm 2002, trong hồ sơ đăng ký phong chức danh PGS của mình, ông Hoàng tự khai đã chủ trì 4 đề tài cấp cơ sở và tham gia 2 đề tài. Tuy nhiên, cả 4 đề tài cấp cơ sở mà ông Hoàng khai chủ trì đều không có chứng minh".


Báo chí phanh phui vạch mặt các quan lại, "trí thức" VC này, chỉ như tình cờ một bầy gà, tóm đại vài con xét nghiệm H5N1 thử coi chơi, đã thế ấy.
Xưa hồi chiến đấu ra ngõ gặp anh hùng, nay thời xây dựng ra ngõ gặp Tiến sĩ. Tiến sĩ quan lại, lấy quy tắc 8/2 mà tính, chính xác cả đoàn bịp bợm cũng đến cả 80 %. Tiến sĩ xây dựng lăng, tiến sĩ xây dựng đảng, tiến sĩ rùa hồ Gươm, tiến sĩ rắn đuôi chuông, tiến sĩ bảo tàng coi kho quần đùi rách bác Hồ, tiến sĩ khỉ bắn AK... như này là chuyện bình thường.
Xem báo cũ, nhận mặt quý vị tiến sĩ nay, đọc thơ cụ Tam Nguyên thấy rõ.
"Cũng cờ cũng biển cũng cân đai,
Cũng gọi ông Nghè có kém ai.
Mảnh giấy làm nên thân giáp bảng,
Nét son điểm rỏ mặt văn khôi.
Chiếc thân xiêm áo sao mà nhẹ,
Cái giá khoa danh thế mới hời.
Ghế chéo lọng xanh ngồi bảnh chọe,
Nghĩ rằng đồ thật hóa đồ chơi."


Làm chơi ăn thật, việc nhẹ tiền nhiều, đồ chơi đồ dỗm thời nay rất quý. Có nó dễ kiếm đồ tiền, đồ ghế, đồ chức, đồ tước : uốn éo làm trò có sức nặng.
Ngày xưa vua chúa tổ chức thi cử, chọn người đầu óc làm quan, giúp vua trị dân. Quan giỏi vua nhờ, quan dốt vua chịu.
Ban đầu cho thử thi rộng rãi. Ai muốn làm quan để xã hội trọng vọng, được giàu có sung sướng, vợ đẹp thiếp nhiều thời cứ cầm giấy đi thi. Đỗ đầu ra ông đầu xứ, thiếu điểm không cho thi tiếp níu kéo công danh.
Thi Hương, thi 4 phần, lọt được 3, được mang tên ông Tú. Ông Tú về làng dạy học, gọi ông Đồ. Ông Đồ Chiểu có thơ Lục Vân Tiên, mấy cụ Đồ Nghệ có con cá gỗ rưới nước mắm, giữ thể diện.
Lọt luôn 4 phần, có tên cậu Cử. Cậu Cử được quyền thi tiếp lên.
Thi Hội, đỗ có chức ông Cống. Ông Cống thời được vua cho ra làm quan rồi.
Thi Đình. Thi quan trọng, vua ra đề và chấm, chọn làm quan lớn trong triều.
Thi Đình đỗ gọi là cụ Nghè (Tiến sĩ). Có ba hạng cụ Nghè.
Nghè hạng ba là quan Nghè. Ví dụ quan Nghè Phú Thị thơ hay.


" Bầu Trời cảnh Bụt,
Thú Hương sơn ao ước, bấy lâu nay.
Kìa non non, nước nước, mây mây
Đệ nhất động, hỏi rằng đây có phải ?
Thỏ thẻ, rừng Mai chim cúng trái,
Lửng lơ, khe Yến cá nghe kinh.
Thoảng bên tai một tiếng chày kình,
Khách tang hãi giật mình trong giấc mộng..."
Nghè đệ Nhị, gọi Hoàng giáp. Cụ Hoàng giáp Nguyễn Thượng Hiền, lập VN Quang Phục hội cứu nước bất thành, buồn rầu bỏ đi tu chùa Thường Tích Quang ( Hàng Châu) bên Tàu, chết rãi tro cốt xuống sông Tiền Đường...
Nghè hạng Nhất, là Đình nguyên. Cụ Đình nguyên Phan Đình Phùng của phong trào Văn Thân, Cần Vương khởi nghĩa Vụ Quang sơn phòng Hà Tịnh, thất bại. Tay sai Nguyễn Thân đào mả cụ lên, đốt xác lấy tro, bỏ vô thuốc súng, bắn xuống sông La.
Thi Đình, chọn ba người đỗ đầu gọi là Tam Khôi.
Nhất, Trạng nguyên (Trạng Anh) : Trạng Trình Lý số Nguyễn Bỉnh Khiêm, Bạch vân thi sĩ.
Nhì, Bảng nhãn (Trạng Em) : Bảng nhãn Lê Quý Đôn, nhà bác học VN trên thông thiên văn, dưới hiểu địa lý, giữa biết nhân hòa, viết sách vô cùng nhiều, đáng tiếc nay đã thất truyền gần hết, chỉ còn vài ba cuốn.


Tam là Thám hoa (Trạng Út) : Thám hoa Tiểu lý Phi đao Lý Tầm Hoan người Tàu, trong Kiếm hiệp Cổ Long.
Có thêm một chức danh khoa bảng "Ngoại hạng" khác : thi Đình rớt, nhưng được chiếu cố, đỗ vớt đỗ vát, gọi là Phó bảng. Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, cha ruột Hồ Chí Minh, cái lăng vô cùng to được VC xây dựng, gọi là "quần thể di tích" ở miền Nam VN.
Ngày xưa thi cử rắc rối, người tài không dám phạm huý mới là quan triều đình. Đa phần chúng quan này cổ hủ, ngu trung, chỉ biết còn vua còn mình. Thiểu số ít ỏi về phe dân nghèo, tài hoa dễ chết. Cụ Cao Chu Thần nổi dậy phất cờ khởi nghĩa, bị bắt xử chém, tru di cả ba họ.
Hiện tại, trí thức VN, kẻ có được vài ba chữ, đã bày đặt nghênh ngang ngã mạn, coi trời bằng vung đất sét, ta đây giỏi lắm (Trạng Trời). Số đông đảo quan chức dốt nát mua bằng Tiến sĩ, Giáo sư đem ra dọa chúng mà trèo cao nắm chức, vơ vét cho dễ dàng.
Đại học, Cao học thời vô cùng nhiều. Có hình thức rất cởi mở là học Liên thông, Tại chức, Từ xa, Cử tuyển khỏi thi, khỏi học, có tiền có khoa danh tuỳ ý tất thể. Nhung nhúc "bậc trí tuệ" ngồi chơi xơi nước, thu tiền tỷ.
Các quan ngày nay, rất chuộng bằng Tiến Sĩ dọa chuột...

Chán chuyện.

Khổng tử chi đồ Khắc Hiếu từng lên án chém bác Phan Khôi "vu hãm tiên hiền, loạn ngôn hoặc chúng, bại hoại phong quá" để gắng cứu nguy thơ cũ suy giảm tàn tạ. Bảo thủ dữ dằn vậy, Tản Đà ngắm trăng còn rên rẩm với chị Hằng nỗi chán chê trần thế.
" Đêm thu buồn lắm chị Hằng ơi
Trần thế em nay chán nữa rồi
Cung Quế đã ai ngồi đó chửa ?
Cành da xin chị nhắc lên chơi "
Thân con người ta sinh ra lớn lên, già đi rồi chết; góp mặt cõi đời là cả một duyên nghiệp qui kết cấu tạo chi đó, phước báu lắm mới hiện sinh.
Hiện sinh chịu nỗi nhọc mệt gay cấn cần lao. Sợ đói, sợ đau, sợ chết, sợ mất mặt, sợ thua chúng, sợ thất cơ, sợ lỡ vận, sợ này sợ nọ.
Hiện sinh trong nỗi lo toan. Lo trách nhiệm, lo nghĩa vụ, lo danh dự, lo bản thân, lo vợ lo chồng, lo con lo cái, lo gia đình, lo nước non, lo đảng bác hồ, lo thế giới chưa tới đại đồng, lo này lo nọ.
Sợ và lo nên ráng sức làm. Nổ lực cầm cự, nổ lực tấn công, nổ lực giành phần thắng. Nổ lực đến kiệt quệ. Chắc bóp, tằn tiện, tận tuỵ, cố giữ vẹn câu vì :
" Ăn một miếng ngon cũng đắng lòng vì tổ quốc
Chẳng yên lòng khi ngắm một nhành hoa ".
Ngẫm cái thân phận lo sợ ấy, nghĩ buồn chán chê cho cái kiếp đọa trả nợ đời.
Chán ngán, tìm cách giải chán, giải buồn là đương nhiên xã hội. Mà phải lắm cách độc đáo, lạ lẫm mới ra cơ may đủ độ giải giáp chán chuyện. Tiêu sầu tổ chức thi mông đàn bà đẹp bên Japan, ngắm ngó khuây khỏa, là ví dụ.


Bác Quê Choa có bài trên trang mạng Bauxite nói Cuba, viết câu "Đến giấy vệ sinh không có dùng vẫn suốt ngay hô vang các khẩu hiệu lạc quan cách mạng. Chán mớ đời."
Ba chữ thấy hay lắm. Cái mớ đời không có giấy vệ sinh chán thiệt. Gớm ghiếc. Hôi hám. Bệnh hoạn. Nhớp nhúa. Ô uế.
Nhưng trộm nghĩ, cái "chán mớ đời" ấy "bộ phận" thôi. Cũng vì "cuộc sống mến thương".
Chán để trị.
Nỗi chán chê cái đời nhân sinh toàn thể, cụ Tản Đà trên kia mới tuyệt.
Chuyện chán khác. "Nhân loại văn minh không phải bằng sự lam lũ mà nhờ giải trí ". Đúng quá, chán chê chê chán cái nhàm chán chán chê, thích làm chi đó lạ lạ kỳ quặc, giải trí. Giải trí rồi sinh sự ra cái này nọ, chế tạo giải buồn, văn minh thăng tiến.
Rõ ràng giá trị lam lũ của một đời bác nông dân thức khuya dậy sớm, bám mặt với đất, bám lưng cho trời thu được, so thu nhập ca sĩ, cầu thủ, diễn viên quả là một trời vực.
- Clip Châu Sa nằm ngữa lái xe bằng mông và Bad Romance, Lady Gaga.

Trung thu Trăng của ông Trời...

Ngắm mặt Trăng bầu trời đêm rằm tháng Tám. Tròn vành vạnh, rõ cả chú Cuội ngồi co ro bó gối khổ sở gốc đa, tự dưng thấy nhớ thơ mặt Trăng.
Thi sĩ xưa nay viết về Trăng nhiều, tùy hứng, tùy thời để cho nó có mùi vị, có dáng có hình, có "địa vị", có sắc mầu đậm lạt khác nhau.
- Trăng mờ sương cổ điển thơ Đường, người Trương Kế :
"Trăng tà tiếng quạ kêu sương
Lửa chài bến nước, sầu vương giấc hồ..."
- Trăng phồn thực Hàn tử hương vị Xuân Hương đồi trụy :
"Ô kìa, bóng nguyệt trần truồng tắm
Lộ cái khuôn vàng dưới đáy khe..."
- Trăng chánh trị dụ dỗ con nít của người "vĩ đại" :
"Trung thu, Trăng sáng như gương
Bác Hồ ngắm cảnh, nhớ thương nhi đồng..."


Truyền thuyết vua Đường Minh Hoàng ( 713-741 ) đi dạo vườn Thượng Uyển đêm Trung Thu. Trăng rất tròn to, trời trong sáng mát mẻ, nhà vua ngắm cảnh đẹp, gặp Đạo sĩ La Công Viễn ( hiệu Diệp Pháp Thiện ) tâm tình. Đạo sĩ chiếu cố tình vua nghệ sĩ ưa dòm ngó cái đẹp, bèn dùng tiên thuật đưa lên Cung trăng chơi cho biết.
Minh Hoàng du Nguyệt điện, thích thỏa ngắm nghía quý vị tiên nữ tha thướt xiêm y, gợi cảm đẹp xinh múa hát, quên cả trời gần sáng. Đạo sĩ nhắc nhở, vua ra về lòng vẫn bàng hoàng tiếc luyến.
Ở Hoàng cung hạ giới, ngài vấn vương tiên cảnh, nhớ lại mà chế ra khúc Nghê Thường điệu vũ cho Dương Quý Phi nhảy nhót vui chơi. Rồi mỗi rằm tháng Tám, vua lệnh dân gian tổ chức rước đèn, bày tiệc ăn uống kỷ niệm, gọi là tết Trung thu.
Tục lệ Trung Hoa lan tràn truyền bá đến xứ ta, biến đổi dần dà ra phong tục đại chúng. Thường niên chiếu lệ, mỗi khi đến ngày rằm tháng Tám, người lớn bày cổ bánh dẻo, bánh nướng, bánh trung thu để cúng Trăng rằm, tưởng nhớ người xưa, biết ơn trời đất, nhớ ơn tiền nhân mở khai cuộc sống, xưa làm nay có, mới hưởng thụ lâu dài
Bọn trẻ con thì vô cùng thích ngày tết này. Chúng được vui chơi kéo nhau đi múa lân đầu làng cuối xóm, có tiền thưởng người ta tặng cho công múa. Chúng được rước đèn màu loè loẹt, lung linh rực rỡ - đủ các loại đèn, ông sao, cá chép, kéo quân, bánh ú. Ánh sáng lồng đèn huyền ảo trong đêm Trăng, trông như cái thế giới thần tiên, vương quốc ảo mộng. Em bé nào mà lại không thích thú ?
Chơi bời vui vẻ, chúng còn được ăn bánh Trung thu, được ngồi ngắm Trăng vàng nghe bà nghe mẹ kể chuyện đời xưa. Bánh Trung thu vỏ mỏng, nhân nhiều loại, thịt quay mứt bí, võ quýt lạp xường, hạt dưa bánh quế, nghe the the thơm thơm, beo béo ngọt ngọt. Miếng ngon nhớ lâu, dịp tết Trung thu mới được ăn nên Trung thu đã đi vào tuổi thơ con nít chốn chốn quê nhà.


Rồi năm này tháng nọ, đời nay tiếp đời xưa, người lớn thương con - con mình, con người - mới lấy ngày rằm tháng Tám tết Trung thu, dành riêng cho tụi con nít chúng nó.
Nhưng buổi cơm thua gạo kém, người ta tranh nhau bon chen lợi danh chức tước, nịnh trên nạt dưới, ghét ghen đồng nghiệp, hối lộ dọn đường thăng quan tiến chức; trăng Trung thu biến tướng duy vật VC trần trụi lũi, tết Trung thu thành ra dịp "chung thu" đút lót, "Cung tiến Hoàng triều".
Hộp bánh Trung thu mười triệu đồng, chứa đựng vô vàm bổ dưỡng hảo hạng, bộ răng bọn Uỷ viên Trung ương đảng sẽ cắn phập, nhai xé, nuốt gọn vô bao tử chúng nó, là đề tài rôm rã vỉa hè. Miếng ăn dù miếng tồi tàn, mất ăn một miếng lộn gan lên đầu, huống chi miếng ăn tiền mua nó, cả đời thu nhập kẻ khốn khó, chiu chắc dành dụm chưa dễ có, nên chi thiên hạ chào xáo cũng phải thôi.
Ấy thế, dẫu thương mấy con nít trong cái tết dành riêng chúng chốn quê nghèo, đang thèm thuồng cắn nuốt miếng bánh Trung thu rẻ tiền, ruồi bu kiến đậu, hóa chất độc hại China tẩm đắng nghét cả cuống họng; cũng nên coi chuyện "hoàng triều cung tiến" ấy là bình thường, vì đời trần gian xưa nay vốn luôn cơ hội.
"Trung thu trăng của ông Trời.
Kéo quân, đèn xếp của người trần gian..."

11.9.2001 - Mười năm tưởng niệm.

Đúng mười năm trước, ngày thứ Ba 11/9/2001, khủng bố kinh hoàng đã xảy ra tại Mỹ. Có 19 tên khủng bố Hồi giáo, theo lệnh Bin Laden, trà trộn cướp bốn chiếc Boeing dân dụng đang bay - mỗi máy bay chứa hơn 91.000 lít xăng, tự lái "bom lửa" làm "thánh tử đạo".
- Chuyến bay 11 của American Airlines đâm toà Tháp Bắc WTC lúc 8 giờ 46 phút sáng.
- Chuyến bay 175 của United Airlines đâm vào toà Tháp Nam vào 9 giờ 03 phút sáng ( bất ngờ có được truyền hình trực tiếp )
- Chuyến bay 77 của American Airlines lao vào Ngũ giác đài lúc 9 giờ 37 phút sáng.
- Chuyến bay 93 của United Airlines, rơi xuống một cánh đồng gần Shanksville, thị trấn Stonvcreek thuộc Quận Somerset, bang Pennsylvania lúc 10 giờ 03 phút sáng. Lẽ ra, nó sẽ bay đến, lao thẳng vào cho nổ tung điện Điện Capitol, nhưng các hành khách dũng cảm đã lao lên khống chế bọn khủng bố.
Tổng số tử vong, kể cả không tặc là 2.999 người, số bị thương 6.291. Ngoài hai toà Tháp đôi của trung tâm thương mại thế giới cao 110 tầng đổ sụp hoàn toàn, có 45 nhà cao tầng lân cận bị phá hoại nặng. Một phần bộ Quốc phòng Mỹ bốc cháy đổ nát.
Tổng thống Mỹ G. Bush đang nghỉ dưỡng ở Florida, buổi sáng hôm đó tiếp xúc một đoàn học sinh Mỹ, nghe tin dữ, đã rất bình tĩnh. Theo hồi ký “Decision Points” of Bush :
“ Một đám phóng viên với các trang thiết bị ghi hình đã tiếp cận được gần tôi. Họ đến để quay và phỏng vấn những việc liên quan tới Giáo dục đã được lên sẵn lịch trình trước đó. Lúc đó bản năng mách bảo rằng, bất kỳ phản ứng hay biểu hiện nào của mình cũng sẽ được ghi lại và lan truyền với tốc độ chóng mặt tại mọi ngóc ngách của thế giới này. Cả một quốc gia có thể chấn động nhưng tổng thống thì không. Nếu như tôi tỏ ra lo lắng, cuống quít, đứng ngồi không yên thì sẽ ảnh hưởng đến những đứa trẻ ở đây. Quan trọng là không thể để một đất nước vì biểu hiện của tổng thống mà trở nên khủng hoảng hơn”.


“ Sau khi chia tay lớp học sinh đó, tôi đã vào phòng họp của khu nghỉ dưỡng, ở đó người ta đã bố trí một chiếc vô tuyến. Cũng từ chiếc tivi này, tôi đã được xem những thời khắc có thể được coi là kinh hoàng nhất trong lịch sử nước Mỹ. Hai cột lửa rực cháy giữa trung tâm New York. Tôi đã bị chấn động, cả nước Mỹ đã bị chấn động. Lúc này tôi chỉ nghĩ được rằng, cần có một bài phát biểu trước toàn thể nhân dân Mỹ. Tôi muốn trấn an người dân, rằng là chính phủ sẽ có những biện pháp để khắc phục hậu quả và sẽ đưa những kẻ thủ ác ra trước ánh sáng của công lý. Lúc này, tôi đã yêu cầu trong thời gian sớm nhất phải quay trở lại thủ đô.
Trong thời khắc này, bỗng dưng tôi nhớ đến lời trong một bài Thánh ca mà mình ưa thích : "Ở thời khắc khó khăn này, Chúa đã cho con sự khôn ngoan và can đảm”.
Nhiều mật vụ nói rằng mọi thứ đều rất nguy hiểm và yêu cầu chúng tôi không nên quay trở về thủ đô Washington vào lúc này. Tôi đã nói với họ rằng, tôi không sợ hãi trước những kẻ khủng bố bởi vì : "Tôi là tổng thống Hoa Kỳ, và chúng tôi muốn trở về Washington”.
*
Thời gian dần trôi nhanh sau ngày 11/9 định mệnh. Chiến tranh chống bọn khủng bố đã bùng nổ ở Afganistan, ở Iraq. Tên trùm khát máu Bin Laden đã đền tội ác ngày 1/5/2011. Tổng thống Mỹ G. Bush nay hết nhiệm kỳ, về "vui thú điền viên" hồi ký kể lể. Chủ nghĩa Khủng bố thời vẫn đang còn hăm he đe dọa giết người. Một số chế độ độc tài ôn ác nhà nghề còn chưa sụp đổ.
Mười năm đã qua đi, tưởng niệm lại thời khắc kinh hoàng trong nỗi ngậm ngùi hồi cố.
Xin quá khứ vĩnh viễn đừng lập lại.