Người xưa xử thế kiểu người xưa, người nay xử thế cách người nay.
Sách xưa dạy khôn của cụ Nguyễn Duy Cần có nhiều chuyện ví dụ rồi rút ra bài kết luận.
- Hàn Tín chịu nhục luồn trôn tên hàng thịt. Đem thân đến thờ Lưu Bang chịu rẻ rúng cùng cực, may nhờ đám tín cẩn Tiêu Hà, Hạ Hầu Anh biết y tài ba níu kéo lại, khuyên lơn Hán Vương mới dùng. Tín là người kinh bang tế thế, dụng binh như thần thế mà số phận chỉ làm cấp dưới phò tá một đình trưởng ngạo mạn mê tửu sắc nhưng có số làm vua. Làm tướng quên câu sáng kiến cấp dưới là do cấp cao chỉ đạo mới thành, nên cung Vị Ương bị rơi đầu có oan chi lắm. Có tài mà cậy chi tài, chữ tài liền với chữ tai một vần.
" Đem thân bách chiến dựng cơ đồ,
Thế sự hưng vong một cuộc cờ.
Danh lợi anh hùng mang thảm lụy,
Gươm treo nhật nguyệt chửa phai mờ..."
- Cứu ông bố Perrichon người đẹp ngã ngựa không bằng giả đò bị ngựa ngã để bố nàng cứu, gã Daniel cơ hội may làm rể. Thi ân không bằng thọ ân.
- Di Tử Hà cắn trái đào thấy ngon bèn dâng Vệ Linh Công miếng dư để nịnh phải biết có ngày chịu tội khi quân dâng vua ăn đồ thừa. Khi thương trái ấu cũng tròn, khi ghét trái bồ hòn cũng méo.
Thời nay, thuật xử thế nó đơn giản. Sống trên đất An Nam dưới thời CS trị vì, ai cũng đồng ý với xử thế thượng sách. Ấy là giả đui, giả điếc, giả câm, giả ngu, giả điên may chăng bảo toàn mạng sống hy vọng đời tương lai đổi mới.
Kẻ nào mắt sáng choang gì cũng thấy, tai thính nhạy gì cũng nghe, mồm to miệng rộng thấy sai thì nói, trí thông minh thích "kiến nghị ", não tỉnh táo thèm "phản biện"... thời khí số coi như đã tàn.
