Hương bưởi.

Mùa xuân cây bưởi trong vườn ra hoa đầy, hương thơm quá. Hái cụm hoa trắng tinh đơm bàn thờ, bỗng nhiên nghĩ đến chuyện tâm chuyện vật.
Con người là những cây sậy biết suy nghĩ, nhưng nếu sống duy vật chất chế độ, theo đạo thờ tiền vài chục năm thì người hóa ra một bầy thú biết cắn.
Chuyện ngụ ngôn so sánh quá bi đát. Hai con chó chơi đùa cùng nhau âu yếm liếm láp vui vẻ. Có người quẳng ra một cục xương. Hai chó lập tức lăn xả vào nhau cắn xé gay gắt, quyết chiến giàng cho được.
Lấy vật chất làm trọng thị, cổ động đấu tranh chém giết nhau làm cái gọi là "động lực phát triển". Bịt miệng, bóp cổ, che đậy, bưng bít, nhồi sọ, răn đe, trừng trị... hằng trăm cách kiểu hiểm ác, thâm độc mà  kiểm soát, nhào nặn con người thành ra một chữ "súc" duy nhất mục đích.
Ác giả ác báo. Mê muội vật chất, theo cái "bách chiến bách thắng" rồi khi sinh đẻ bầy con ra, thấy chúng lớn lên, ai nấy lấy làm lo sợ hãi.
Cái duy tâm đạo lý, nền tảng giữ gìn nhân tâm, nhân đức, nhân đạo, nhân bản mới thực đưa con người đến được bờ văn minh văn hóa. Cuộc sống đẹp lên nhờ những tâm hồn tự do sáng đẹp. Những giáo dục lòng người đem bình phong mặt nạ xây nền dựng tảng thời nguy hiểm quá. Nhân nào quả ấy hiển nhiên thực tình.

Tình thủa học trò.

Đôi khi nắng qua mái hiên làm tôi nhớ. Lời bài hát của nhạc sĩ Trịnh vô tình nghe để nhớ cái thời cắp sách đến trường mộng đẹp.
Chuyện kỷ niệm học trò nhiều vô số bản nhạc. Mấy văn nghệ tài hoa nói giùm lòng người đã đủ, khỏi mất công tìm chữ diễn tả. Mình viết vừa mệt lại chưa chắc là đúng là hay. Ngày xưa tôi học thì lười. Yêu em chỉ nhớ nụ cười môi em. Chính xác, học trò nào đi học biết yêu sớm vậy cả. Học không vô, không nhớ bởi đầu óc cứ quay cuồng cái nụ cười ấy mãi.
Thầm yêu trộm nhớ cô bạn học cùng trường. Không được cô ấy đáp lại, ngôn ngữ học gọi là yêu đơn phương. Được người đẹp cảm tình vui vẻ, chúng bạn nói ê đi học đã có bồ rồi.
Tuổi học trò biết yêu, mối tình đầu ồ ạt là nguy cơ đại họa cho đời đi học. Bài thi điểm kém dưới trung bình, lưu ban ở lại. Học dốt thi rớt, ra trường sớm. Người yêu cũng yêu dấu tan theo, cái sự tự nhiên thành thực hết mộng hết mơ.


Xưa đi học là đi bộ. Nam sinh, nữ sinh nào cùng chung trên con đường đến lớp, đa sự biến hóa ra con đường tình ngọt ngào đẹp đẽ. Con đường nào ta đi, với bàn chân nhỏ bé. Con đường chiều thủ đô, con đường bụi mờ...
Con đường tình học trò mà ra ca khúc, quả nhiên khó ai qua mặt nhạc sĩ Phạm Duy. Ông cụ đúng là "thần Siêu thánh Quát" bảy cái nốt thăng trầm nhạc. Trả lại em yêu, Con đường tình ta đi, Ngày xưa Hoàng thị. Thấy rằng nhạc sĩ hậu bối dù đầy tràn cũng khó sánh.
Tình thủa học trò, người đẹp luôn điểm chấm yêu đầu. Mà hoa khôi trường học thường tự biết rằng mình đẹp để mới làm duyên. Đẹp thùy mị nết na, đẹp tươi tắn hồn nhiên, đẹp khuynh nước khuynh thành, đẹp bình sa lạc nhạn. Thêm cái duyên nữa mặn mà. Nụ cười mỹ nhân sụp đổ giảng đường đại học cho chàng sinh viên phải ôm vết thương lòng, tan nát hát bài ca ra trận.


Quá khứ xa rồi kỷ niệm xưa, thiên kiến thành trì trôi hết sạch theo năm tháng. Người đẹp trong mộng tuổi học trò dễ có bao giờ là hồng nhan tri kỷ ? Con chim quý phải ở lồng son người tài học giỏi. Rớt tú tài anh đi trung sĩ, anh bây giờ chua chát em ơi...
Trải nghiệm sống rồi nhận ra, tình yêu quý người đẹp hiện sinh đang nhăn nhó khó chịu trong nhà, tình duyên có thực ấy mới giá trị đẹp nhất.
Chuyện người xưa, đôi khi nhắc nhớ lại chỉ để chợt mỉm cười thôi.

Hoa đồng cỏ nội.

"Sóng cỏ xanh non gợn tới trời,
Bao cô thôn nữ hát trên đồi.
Ngày mai trong đám xuân xanh ấy
Có kẻ theo chồng bỏ cuộc chơi..."
Ở xứ Tây dương, đồi hoang cỏ dại có hoa Nghệ tây. Nghệ tây mọc dại cùng bạn hoa cỏ đồng nội, thân thể nó âm thầm đất lạnh, đợi mùa về ấm áp vụt trồi lên ra hoa tím ngát.
Vùng đất khí hậu lạnh lẽo, hoa nở rộ trước cả chồi lá, bởi hoa gắng sức khoe mình sớm chừng nào hay chừng nấy. Hoa sợ tàn phai vội vã. Nhiệt đới xứ nóng thì khác, cỏ mọc bốn mùa phủ kín chốn đất trống đồi trọc. Cỏ dày già giặn thân lá chán chê mới ra bông vươn lên. Hè oi ả nắng gay, đám cỏ ra vẻ khô héo giả chết đợi trời đổ cơn mưa rào lại liền đâm chồi nẩy lá.
Mạnh nhất giống cỏ cú, cỏ chỉ. Thấp cổ bé họng phận trời sinh thân cỏ cú, cỏ chỉ. Cỏ chỉ mong manh yếu đuối sợi chỉ không dễ chết. Cỏ chỉ biết luồn lách, mai phục, đợi thời.
Phổ biến găm áo cắm quần là cỏ may. Bông cỏ may châm chích mấy người ta trên đồng cỏ, người lội bờ lủi bụi, người dưới bộc trong dâu, người săn chồn đuổi thỏ. Cỏ may nhờ thiên hạ phát tán giúp giống nòi cỏ lá.


Cô thôn nữ bỏ cuộc chơi trong thơ Hàn Mặc Tử. Vui tự do xuân xanh, đùa bỡm thỏa thích rồi cũng đến lúc đi lấy chồng. Không lấy chồng không được, không lấy được chồng không xong. Cô nghĩ ngẫm dài đêm, buồn lo đợi sáng.
" Buồn trông chênh chếch sao mai
Sao ơi, sao hỡi nhớ ai sao mờ.
Buồn trông con nhện giăng tơ
Nhện ơi, nhện hỡi, nhện chờ mối ai ?"
Hương đồng cỏ nội mơ màng, đời sống chen vai thích cánh trần tục. Thiếu nữ ngày ấy hát trên đồi lấy chồng, theo chồng vài ba năm biến hóa ra mấy đàn bà nhăn nhó khó chịu. Bởi rằng cô đà quá mệt mỏi lo toan phải nghiệp chồng con.
Chút xíu thời gian đoạn đàng cho thiếu nữ hát hò, nằm trên bờ cỏ lá hoa, ngủ quên giữa trời xanh mây trắng; cái thi vị mông lung ấy đà quá vãng với cô đi rồi.
Nay nghe thơ Bùi Giáng, mời cô hãy ngủ lại giấc xưa chiều nhẹ nhõm...
"Ngủ yên bên lá cỏ chiều
Quên cây bóng xế, quên triều biển ru.
Duỗi thân thể muối sương mù
Dung nhan sầu khổ bây giờ bỏ đi
Niềm chung với nỗi riêng gì.
Linh hồn xiêm mỏng không vì mây bay."

Lệ đá.

Lệ nước mắt, lệ đá chảy nước mắt khóc lóc vì buồn.
Nói cho có vẻ buồn nghệ thuật đó thôi, đá nhỏ lệ chẳng qua hơi nước gặp đá lạnh đọng lại ướt át, nhiều thời nhỏ xuống từng giọt từng giọt mồ hôi. Thi nhân nhìn tức cảnh sinh tình, bài bản ra thơ tâm sự nọ.
Thủa học sinh ngồi café nhạc nghe Lệ đá. Hè chang chang nóng hầm hập, lấy cục nước đá đặt cái ly coi nó tan từng giọt. Hỏi đá xanh rêu bao nhiêu tuổi đời. Hỏi gió phiêu du qua bao đỉnh trời. Hỏi những đêm sâu đèn vàng héo hắt. Ái ân bây giờ là nước mắt...
Bây giờ thì thấy một cục đá to vô cùng cản đường giao thông thiên hạ. Đá lăn ra đường nằm vạ tự năm ba mươi thế kỷ trước.
Cục đá to quá đành để. Đám đông đứng ngó, lèo tèo vài ba người xeo xóc làm chi được.


Từ lệ đá, nghĩ lệ khác. Lệ ấy là tục lệ, là thường niên chiếu lệ, là cái lệ ca tụng đảng đầu năm. Đảng công lao vĩ đại, đảng phải duy nhất lãnh đạo. Có đảng mới có mùa xuân. Không có đảng không có mùa xuân. Đầu năm, hãy ra sức tụng niệm công ơn đảng sẽ mau thăng quan tiến chức, ăn trên ngồi trốc, tha hồ sung sướng.
Bên nước Nga, người dân biểu tình chống đối Putin, trương cái khẩu hiệu " Putin, Medvedev là hai tên du côn. Đảng chúng nó là một đảng ăn cướp ! ". Vô số rồi bị bắt, bị đánh, bị đày đi Siberia đau khổ.
Đúng là phải đến bảy chục năm sau, dân Nga mới  đồng lòng lăn được đá tảng độc tài nên ngày nay xứ ấy mới biết sợ hãi hai cục đá.